Yemekten Sonra Uykum Geliyor, Bunun İnsülin Direnciyle İlgisi Var mı?

Yemekten sonra gözlerin kapanıyor, enerjin düşüyor ve çalışmaya devam etmek zorlaşıyor.

Özellikle bu durum hemen her öğünden sonra oluyorsa aklına şu soru gelebilir:

“Acaba insülin direncim olduğu için mi böyle oluyorum?”

Cevap: İlişkili olabilir, ama tek başına bu belirti insülin direncini göstermez.

Yemekten sonra neden uykun gelir?

Yemek yedikten sonra vücudunda birçok fizyolojik değişiklik meydana gelir.

Sindirim sistemi aktifleşir, hormonların düzeyleri değişir ve vücudun besinleri işleme süreci başlar.

Üstelik günün belirli saatlerinde uyanıklık düzeyinin doğal olarak azalması da yemek sonrası rehavetle birleşebilir.

Bu yüzden öğle yemeğinden sonra hissettiğin uyku halinin tamamını insüline bağlamak doğru olmaz.

Özellikle büyük bir öğün yediysen bu durum çok daha belirgin olabilir.

İnsülin direnci yemek sonrası uykuyu artırabilir mi?

Bazı kişilerde artırabilir.

Karbonhidrat içeren bir öğünden sonra glukozun kana geçmesiyle pankreas insülin salgılar.

İnsülin direncinde hücrelerin insüline verdiği yanıt azalabilir. Vücut bunu telafi etmek için daha fazla insülin salgılayabilir.

Bu nedenle yemek sonrası glukoz ve insülin yanıtındaki değişiklikler bazı kişilerde daha belirgin olabilir.

Fakat buradan:

“İnsülinim yükseldi, kan şekerim düştü, o yüzden uykum geldi.”

sonucuna doğrudan ulaşamazsın.

Uyku hali yaşaman, tek başına kan şekerinin düştüğünü göstermez.

Büyük öğünler neden seni daha fazla uyutabilir?

Burada yediğin miktar oldukça önemli.

Öğle yemeğinde büyük bir tabak pilav, yanında ekmek, ana yemek, tatlı ve içecek tükettiğini düşün.

Böyle bir öğünden sonra ortaya çıkan ağırlık hissini yalnızca pilavın kendisine bağlamak anlamsız olur.

Çünkü toplam öğünün miktarı oldukça yüksek.

Aynı şekilde çok yağlı ve ağır bir öğün de bazı kişilerde yemek sonrası rehaveti artırabilir.

Bu nedenle:

“Yemekten sonra uykum geliyor, demek ki karbonhidrat yiyemiyorum.”

şeklinde düşünmek fazla basit kalır.

Asıl tabloyu oluştururken öğünün tamamına bakmak gerekir.

İnsülin direncin varsa özellikle hangi durumda fark edebilirsin?

Özellikle karbonhidrat açısından yoğun bir öğünün ardından belirgin bir uyku hali yaşıyorsan bunu daha fazla fark edebilirsin.

Örneğin makarna, pilav, ekmek veya tatlı miktarının yüksek olduğu bir öğünden sonra:

“Biraz uzansam hemen uyurum.”

diyorsan, yaşadığın durum dikkatini çekebilir.

Ama aynı öğünde ne kadar yediğin, başka hangi besinleri tükettiğin ve günün geri kalanındaki beslenmen de sonucu etkiler.

Yani tek bir yiyeceği suçlamak yerine öğünün bütününe bakmak gerekir.

Uykusuzluk yemek sonrası uykuyu artırabilir mi?

Kesinlikle.

Bir gece kötü uyuduysan zaten gün içerisinde daha düşük bir enerji seviyesine sahip olabilirsin.

Öğle saatlerinde uyanıklığın doğal olarak biraz azalması da buna eklendiğinde yemek sonrası uyku hali çok daha yoğun hissedilebilir.

Bu durumda:

“Bugün makarna yedim ve uykum geldi.”

diye düşünürken asıl fark yaratan faktör önceki geceki uykun olabilir.

Bu nedenle yemek sonrası uykululuğu değerlendirirken uyku düzenini göz ardı etmemek gerekir.

Yemekten sonra uykunun gelmesi insülin direnci belirtisi midir?

Tek başına hayır.

Yemek sonrası uyku hali toplumda oldukça yaygın.

İnsülin direnci olmayan bir kişide de görülebilir.

Özellikle büyük porsiyonlu öğünler, yetersiz uyku, gün içerisindeki düşük hareket düzeyi ve günün doğal ritmi bu hissi artırabilir.

İnsülin direncinden şüphelenmek için yalnızca yemek sonrası uykuna bakılmaz.

Kilo kontrolünde güçlük, sık acıkma, yoğun tatlı isteği veya başka metabolik bulgular gibi farklı bilgiler de değerlendirilir.

Yemekten sonra uyku ile kan şekeri düşmesi aynı şey mi?

Hayır.

Bu ikisinin birbirine karıştırılması oldukça yaygın.

Kan şekeri düşüklüğünde halsizlik veya sersemlik dışında titreme, terleme, çarpıntı, yoğun açlık ve baş dönmesi gibi belirtiler de ortaya çıkabilir.

Sadece:

“Yemekten sonra uykum geldi.”

demek hipoglisemi yaşadığını göstermez.

Özellikle diyabet nedeniyle kan şekerini düşüren ilaçlar kullanıyorsan yemek sonrası ortaya çıkan belirtilerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Neden bazı günler çok uykun geliyor, bazı günler gelmiyor?

Aynı yemeği her gün aynı koşullarda tüketmiyorsun.

Bir gün iyi uyuyorsun, gün içerisinde hareket ediyorsun ve daha küçük bir öğün yiyorsun.

Başka bir gün uykusuzsun, uzun süre oturuyorsun ve öğle yemeğinde normalden çok daha fazla tüketiyorsun.

Yediğin yemek benzer olsa bile hissettiğin uyku hali aynı olmayabilir.

Bu yüzden kendi durumunu değerlendirirken yalnızca “Ne yedim?” sorusuna odaklanmak yeterli değil.

“O gün nasıl uyudum, ne kadar hareket ettim ve ne kadar yedim?” soruları da tabloyu değiştirebilir.

Her yemekten sonra uykun geliyorsa ne düşünülmeli?

Eğer bu durum ara sıra değil, neredeyse her gün yaşanıyorsa biraz daha geniş bakmak gerekir.

Özellikle uyku halin günlük hayatını etkiliyorsa veya beraberinde:

• Sürekli yorgunluk
• Sık acıkma
• Yoğun tatlı isteği
• Kilo vermekte zorlanma
• Yemekten kısa süre sonra yeniden yeme isteği
• Baş dönmesi veya titreme

gibi başka şikâyetler de varsa yalnızca kahve içerek durumu bastırmaya çalışmak yeterli olmayabilir.

Burada amaç hemen “insülin direncin var” demek değil.

Yaşadığın belirtilerin hangi koşullarda ortaya çıktığını doğru değerlendirmek.

Sonuç

Yemekten sonra uykunun gelmesi insülin direnciyle ilişkili olabilir.

Fakat tek başına insülin direncini göstermez.

Yediğin öğünün büyüklüğü ve içeriği, uyku düzenin, günlük hareketin ve günün hangi saatinde yemek yediğin de bu hissi etkileyebilir.

Özellikle büyük ve karbonhidrat açısından yoğun öğünlerden sonra yaşadığın uyku halini doğrudan “insülinim yükseldi” şeklinde yorumlamak doğru olmaz.

Eğer bu durum sürekli tekrarlanıyorsa asıl bakılması gereken, yalnızca yemekten sonra neden uyuduğun değil, bu uykululuğun hangi beslenme ve yaşam düzeninin içinde ortaya çıktığıdır.