Diyet Yapıyorum Ama Sürekli Tatlı Düşünüyorum, Neden?

“Diyetteyim ama aklımdan tatlı çıkmıyor.”

Gün içinde defalarca ne zaman tatlı yiyebileceğini düşünüyorsan, sorun sadece iraden olmayabilir.

Çoğu zaman tatlı isteğinin arkasında açlık, fazla kısıtlama, alışkanlık veya gün içindeki beslenme düzeni gibi birden fazla etken bulunuyor.

Diyet yaparken tatlıyı neden daha çok düşünüyorsun?

Tatlıyı tamamen yasakladığında zihnin ona daha fazla odaklanabilir.

“Bunu yemeyeceğim.”

“Bunu kesinlikle yasakladım.”

“Diyet bitince yiyeceğim.”

diye düşündükçe tatlı, normalde olduğundan daha önemli bir hale gelebilir.

Özellikle daha önce istediğin zaman yediğin bir yiyeceği bir anda tamamen hayatından çıkardıysan, onun hakkında daha fazla düşünmen şaşırtıcı değil.

Bu her zaman fiziksel bir şeker ihtiyacı anlamına gelmez.

Bazen kısıtlamanın kendisi, tatlıyı zihninde daha cazip hale getirir.

Çok az yemek tatlı isteğini artırabilir mi?

Evet.

Gün boyunca kendini ciddi şekilde kısıtlıyorsan akşam saatlerinde tatlı düşünmeye başlaman oldukça anlaşılır.

Örneğin sabah çok küçük bir kahvaltı yaptın.

Öğlen salata ile geçiştirdin.

Akşamüstü ise “Bir şey yemeyeyim, akşam yemeğinde bozarım.” diye kendini tuttun.

Saat 21.00 olduğunda çikolata düşünmeye başlaman şaşırtıcı değil.

Burada mesele sadece çikolatanın tadı olmayabilir.

Günün sonunda biriken açlık da devreye girmiş olabilir.

Bu nedenle sürekli tatlı düşünüyorsan önce gün boyunca gerçekten yeterli beslenip beslenmediğine bakmak gerekiyor.

Tatlı isteği gerçekten şeker eksikliğinden mi kaynaklanıyor?

Çoğu durumda bunu doğrudan “vücudumun şekere ihtiyacı var” şeklinde açıklamak doğru değil.

Vücudunun enerjiye ihtiyacı olması ile özellikle çikolata, pasta veya baklava istemen aynı şey değil.

Gerçek açlıkta farklı yiyecekleri de yiyebileceğini düşünürsün.

Tatlı isteğinde ise çoğu zaman belirli bir yiyeceği ararsın.

“Ne olsa yerim.” yerine:

“Şu an kesinlikle çikolata istiyorum.”

diyorsan burada alışkanlık, ödül mekanizması, kısıtlama veya duygusal faktörler de rol oynayabilir.

Uykusuz kaldığında neden tatlı daha cazip geliyor?

Kötü uyuduğun bir günün ardından bunu daha net fark edebilirsin.

Uykusuzluk iştah düzenini ve yiyeceklere verdiğin davranışsal yanıtları etkileyebilir.

Yorgunken hızlı enerji sağlayan, lezzetli ve yoğun kalorili yiyecekler daha çekici hale gelebilir.

Bu yüzden bütün gece kötü uyuyup ertesi gün:

“Bugün neden sürekli tatlı yemek istiyorum?”

diye düşünmen tesadüf olmayabilir.

Üstelik yorgunluk fiziksel aktiviteni de azaltabilir.

Yani uyku eksikliği, tek başına tatlı isteği yaratmaktan ziyade günün tamamındaki yeme davranışını değiştirebilir.

Tatlı isteği alışkanlıktan da kaynaklanabilir

Her akşam televizyonu açtığında çikolata yiyorsan, bir süre sonra beynin televizyonu çikolata ile eşleştirebilir.

Bu durumda saat 22.00 olduğunda fiziksel olarak aç olmasan bile tatlı isteyebilirsin.

Benzer durum:

• Kahvenin yanında çikolata
• Yemekten sonra tatlı
• İş stresinden sonra atıştırma
• Film izlerken abur cubur

gibi tekrar eden durumlarda da ortaya çıkabilir.

Bir süre sonra ortam veya rutin, yeme isteğinin tetikleyicisi haline gelebilir.

“Tatlı yemeyeceğim” dedikçe neden daha çok düşünebilirsin?

Çünkü tamamen yasakladığın bir yiyecek zihninde daha fazla yer kaplayabilir.

Özellikle daha önce sık tükettiğin bir tatlıyı bir anda kesip:

“Bir daha asla yemeyeceğim.”

diyorsan, bu yaklaşım bazı kişilerde ters tepebilir.

Birkaç gün çok iyi gidersin.

Sonra bir akşam dayanamayınca normalden çok daha fazla yersin.

Ardından:

“Zaten bozdum.”

deyip ertesi gün tekrar aşırı kısıtlamaya geçersin.

Böylece kısıtlama → yoğun istek → fazla yeme → pişmanlık → yeniden kısıtlama döngüsü oluşabilir.

İnsülin direnci tatlı isteğini artırır mı?

İnsülin direnci olan bazı kişilerde açlık, tokluk ve yeme isteğiyle ilgili sorunlar daha belirgin olabilir.

Fakat her tatlı isteğini insülin direncine bağlamak doğru değil.

Tatlı isteğinin arkasında uyku, stres, öğün düzeni, toplam enerji alımı, alışkanlıklar ve kişinin yeme davranışı gibi birçok faktör bulunabilir.

Bu yüzden:

“Tatlı istiyorum → insülin direncim yükseldi.”

şeklinde doğrudan bir bağlantı kurmak fazla basit olur.

Stresliyken neden özellikle tatlı istiyorsun?

Kötü bir gün geçirdiğinde çikolatanın normalden daha çekici gelmesi şaşırtıcı değil.

Tatlı yiyecekler bazı kişilerde kısa süreli haz ve rahatlama sağlayabilir.

Bu nedenle stresli olduğun zamanlarda tatlıya yönelmeye başlayabilirsin.

Burada aç olmadığın halde yiyorsan, problem yalnızca beslenme düzeninde olmayabilir.

“Aç mıyım, yoksa şu an başka bir şey mi arıyorum?”

sorusunu ayırt etmek bu yüzden önemli.

Sürekli tatlı düşünmek normal mi?

Ara sıra tatlı istemen son derece normal.

Fakat günün büyük bölümünde ne zaman tatlı yiyebileceğini düşünüyor, kendini sürekli kontrol ediyor ve tatlı yememek için ciddi bir mücadele veriyorsan bu durum üzerinde durmaya değer.

Özellikle tatlı isteği:

• Akşamları sürekli ortaya çıkıyorsa
• Yemekten hemen sonra başlıyorsa
• Açlıkla birlikte geliyorsa
• Kontrolsüz yeme ataklarına dönüşüyorsa
• Diyet yapmaya başladığında belirgin şekilde artıyorsa

tek başına “iradem zayıf” şeklinde değerlendirilmemeli.

Çünkü bu tablo, uyguladığın beslenme düzeninin sana uygun olmadığını da gösterebilir.

Sonuç

Diyet yaparken sürekli tatlı düşünmen, mutlaka vücudunun şekere ihtiyaç duyduğu anlamına gelmiyor.

Fazla kısıtlama, yetersiz beslenme, açlık, uykusuzluk, stres ve alışkanlıklar tatlı isteğini artırabilir.

İnsülin direncin varsa bu tabloya metabolik durumun da eşlik edebilir; fakat her tatlı isteğini doğrudan insülin direnciyle açıklamak doğru olmaz.

Bu nedenle sürekli tatlı düşünüyorsan sadece “Kendimi nasıl daha fazla tutarım?” diye düşünmek yerine, neden bu kadar sık tatlı düşündüğünü anlamak daha doğru bir başlangıç noktasıdır.