İnsülin Direncim Var, Bal ve Pekmez Tüketebilir miyim?

Bal ve pekmezden vazgeçmen gerektiğini düşündüğün için kahvaltıda elin kavanoza gitmiyor olabilir.

Ama insülin direncin var diye bal ve pekmez otomatik olarak yasak değil.

Asıl mesele bunları beslenmenin neresine ve ne miktarda koyduğun.

Bal ve pekmez insülin direncinde neden tartışılıyor?

Çünkü ikisi de önemli miktarda şeker içeriyor.

Balın büyük kısmını glukoz ve fruktoz gibi basit şekerler oluşturuyor. Pekmezde de meyvenin veya kullanılan hammaddenin doğal şekerleri yoğunlaşmış durumda.

Dolayısıyla bal veya pekmez tükettiğinde kan şekeri üzerinde etkisi olması bekleniyor.

Fakat buradan:

“Şeker içeriyor → insülin direncinde yenmez.”

sonucuna doğrudan geçmek doğru değil.

Bir yiyeceğin kan şekerini yükseltmesi, onun mutlaka tamamen hayatından çıkarılması gerektiği anlamına gelmiyor.

Bal, şekerden daha mı masum?

Bu konuda internette çok fazla kesin ifade var.

“Şeker zehir, bal doğal.”

veya

“Bal da tamamen şeker, hiçbir farkı yok.”

İki yaklaşım da fazla basit.

Balın içerisinde şekerin yanında bazı biyoaktif bileşenler ve antioksidan maddeler de bulunabiliyor.

Ancak bu, balı “kan şekerini yükseltmeyen sağlıklı şeker” haline getirmiyor.

Bal hâlâ yüksek miktarda şeker içeren bir besin.

Bu nedenle insülin direncin varsa bal tüketirken porsiyon ve toplam beslenme düzenini hesaba katmak gerekiyor.

Pekmez insülin direncinde yasak mı?

Pekmez de aynı şekilde otomatik olarak yasak değil.

Fakat pekmezin “meyveden geldiği için sınırsız tüketilebileceği” düşüncesi doğru değil.

Pekmez üretiminde meyvenin suyu veya özütü yoğunlaştırıldığı için şeker de daha yoğun bir hale geliyor.

Bu nedenle birkaç kaşık pekmezi fark etmeden tüketmek, düşündüğünden daha yüksek miktarda şeker alımına dönüşebilir.

Özellikle kahvaltıda:

Pekmez + bal + reçel + ekmek

gibi bir kombinasyon oluştuğunda toplam şeker ve karbonhidrat miktarı hızlı şekilde artabilir.

Burada sorun tek başına pekmez değil, öğünün tamamı.

Bal ve pekmez kan şekerini yükseltir mi?

Evet.

İkisi de karbonhidrat ve şeker içerdiği için tüketildiklerinde kan şekerini yükseltebilir.

Ne kadar yükseleceği ise tüketilen miktar, öğünün geri kalanı ve kişinin metabolik özellikleri gibi faktörlere bağlı.

Örneğin bir kaşık bal ile birkaç kaşık bal aynı şeyi ifade etmiyor.

Aynı şekilde balı tek başına tüketmek ile protein ve yağ içeren bir öğünün parçası olarak tüketmek de aynı kan şekeri yanıtını oluşturmak zorunda değil.

Bu yüzden yalnızca “Balın glisemik indeksi kaç?” diye bakarak karar vermek eksik kalabilir.

Bal mı pekmez mi daha iyi?

“İnsülin direncinde kesinlikle bal tüket, pekmez tüketme.” şeklinde genel bir kural yok.

İkisinin de besin içeriği ve şeker profili farklı.

Üstelik pekmezin türü de önemli.

Üzüm pekmezi, keçiboynuzu pekmezi veya farklı meyvelerden yapılan ürünlerin içerikleri birbirinin aynısı değil.

Bu nedenle sadece ürünün adına bakarak “biri serbest, diğeri yasak” şeklinde düşünmek doğru değil.

Senin için daha önemli olan ne kadar tükettiğin ve günlük beslenmenin tamamında nereye oturduğu.

Pekmez demir eksikliğini kapatır mı?

Pekmezle ilgili en yaygın iddialardan biri de bu.

“Her gün pekmez ye, demirin yükselsin.”

Pekmez bazı mineralleri içeriyor olabilir.

Fakat demir eksikliğinin tedavisini birkaç kaşık pekmeze bırakmak doğru değil.

Özellikle kan tahlilinde demir veya ferritin düşüklüğü tespit edildiyse, bunun nedeni ve gerekli tedavi ayrıca değerlendirilmelidir.

Yani pekmezi “demir ilacı” gibi düşünmemek gerekiyor.

Bal ve pekmez kilo aldırır mı?

Tek başına herhangi bir yiyeceğin “kilo aldırıyor” veya “kilo aldırmıyor” şeklinde değerlendirilmesi doğru değil.

Fakat bal ve pekmez enerji ve şeker içerdiği için miktar arttıkça günlük enerji alımını yükseltebilir.

Özellikle küçük porsiyonlarda tüketildiği için miktarı gözden kaçırmak kolay.

Bir tatlı kaşığı ile birkaç yemek kaşığı arasında ciddi fark var.

Dolayısıyla kilo vermeye çalışırken:

“Ben sadece biraz pekmez yiyorum.”

demek, tüketilen miktarın gerçekten küçük olduğu anlamına gelmeyebilir.

İnsülin direncin varsa her gün bal veya pekmez yiyebilir misin?

Bunun herkese uyan tek bir cevabı yok.

Günlük beslenmende ne kadar karbonhidrat ve şeker aldığın, kilo hedefin, kan şekeri kontrolün ve diğer öğünlerinin yapısı birlikte değerlendirilmeli.

Örneğin günün başka öğünlerinde de tatlı, şekerli içecek veya yoğun karbonhidrat tüketiyorsan, bal ve pekmezin eklenmesi toplam yükü artırabilir.

Ama beslenmenin genelinde böyle bir yoğunluk yoksa, küçük bir miktarın otomatik olarak problem oluşturduğunu söylemek de doğru değil.

Bal ve pekmezi ekmekle yemek neden önemli?

Çünkü bazen yalnızca bal veya pekmezi değerlendiriyoruz.

Oysa kahvaltıda bunları genellikle başka yiyeceklerle birlikte tüketiyorsun.

Örneğin:

Ekmek + bal + peynir + yumurta

gibi bir öğünün metabolik yanıtı, sadece “bal yedim” üzerinden değerlendirilemez.

Ekmek miktarı, öğündeki protein, toplam karbonhidrat ve porsiyon büyüklüğü de devreye giriyor.

Bu nedenle insülin direncinde bal veya pekmez tüketimini değerlendirirken tek bir yiyeceği değil, tabağın tamamını düşünmek gerekiyor.

İnsülin direncinde bal ve pekmez tüketmek yanlış mı?

Hayır.

Ama bunları “doğal oldukları için sınırsız tüketilebilir” kategorisine koymak da yanlış.

Bal ve pekmez sonuçta şeker açısından yoğun besinler.

Bu nedenle tüketim miktarı önem taşıyor.

Özellikle kilo vermeye çalışıyorsan veya tatlı isteğin zaten yüksekse, gün içerisindeki toplam şeker ve enerji alımını hesaba katmadan sık sık bal ve pekmez tüketmek işini zorlaştırabilir.

Sonuç

İnsülin direncin var diye bal ve pekmez tamamen yasak değil.

Fakat ikisi de şeker açısından yoğun olduğu için tüketim miktarı ve hangi öğünün içerisinde yer aldığı önem taşıyor.

Balı “doğal olduğu için sınırsız”, pekmezi de “demir içerdiği için istediğim kadar tüketebilirim” şeklinde düşünmek doğru değil.

Aynı şekilde insülin direncin var diye bu yiyecekleri ömür boyu tamamen hayatından çıkarman da gerekmiyor.

Asıl mesele bal veya pekmez yiyip yiyemediğin değil; bunların senin günlük beslenme düzeninde ne kadar yer kapladığı.